Niepołomice

Wygląd przypnij ukryj Niepołomice
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Rynek w Niepołomicach
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Powiat

wielicki

Gmina

Niepołomice

Data założenia

XIV w.

Prawa miejskie

11 kwietnia 1776

Burmistrz

Michał Hebda

Powierzchnia

27,4 km²

Populacja (31.12.2022)
• liczba ludności
• gęstość


16 493
601 os./km²

Strefa numeracyjna

(+48) 12

Kod pocztowy

32-005

Tablice rejestracyjne

KWI

Położenie na mapie gminy NiepołomiceMapa konturowa gminy Niepołomice, w centrum znajduje się punkt z opisem „Niepołomice”NiepołomiceNiepołomice
Położenie na mapie PolskiMapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Niepołomice”NiepołomiceNiepołomice
Położenie na mapie województwa małopolskiegoMapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Niepołomice”NiepołomiceNiepołomice
Położenie na mapie powiatu wielickiegoMapa konturowa powiatu wielickiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Niepołomice”NiepołomiceNiepołomice
Ziemia50°02′02″N 20°13′02″E/50,033889 20,217222
TERC (TERYT)

1219044

SIMC

0951675

Urząd miejskiplac Zwycięstwa 13
32-005 Niepołomice
Strona internetowa

Niepołomice – miasto w województwie małopolskim, w powiecie wielickim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Niepołomice. Według danych zebranych przez przedstawicieli Głównego Urzędu Statystycznego z 31 grudnia 2022 miasto liczyło 16 493 mieszkańców. Niepołomice zajmują powierzchnię 27,4 km².

Położenie

Niepołomice leżą w południowej Polsce, w środkowej części województwa małopolskiego i w północnej części powiatu wielickiego. Pod względem historycznym znajduje się w zachodniej Małopolsce, w ziemi krakowskiej, oraz zachodniej części dawnej Galicji. Niepołomice oddalone są od granicy ze Słowacją o 65 km w linii prostej.

Niepołomice leżą na wschód od Krakowa. Niepołomicki rynek oddalony jest od krakowskiego Rynku Głównego o 21 km (w linii prostej), zaś od rynku tarnowskiego o 54 km. Miasto leży na pograniczu Niziny Nadwiślańskiej, Pogórza Wielickiego i Podgórza Bocheńskiego. Większa jego część znajduje się na wysokości ok. 200 m n.p.m., jedynie osiedle Zakościele i południowa część osiedla Zagrody leżą na niewybitnym grzbiecie, zakończonym najwyższym naturalnym wzniesieniem miasta – Wężową Górą (212 m n.p.m.). Na jej szczycie wzniesiono Kopiec Grunwaldzki, którego wierzchołek, na wysokości 226 m n.p.m., stanowi najwyżej położony punkt miasta. W południowo-wschodniej części Niepołomic, na obszarze Puszczy Niepołomickiej, znajdują się niewielkie pagórki – Kozie Górki.

Rozciągłość południkowa miasta wynosi ok. 5,4 km; zaś rozciągłość równoleżnikowa ok. 9,7 km. Niepołomice leżą w obrębie aglomeracji krakowskiej oraz Krakowskiego Obszaru Metropolitalnego. Obecnie pełnią głównie rolę miasta satelickiego Krakowa w ramach aglomeracji.

W latach 1975–1998 miasto należało do województwa krakowskiego.

Panorama miasteczka widziana z zamku

Podział administracyjny

Ratusz Zabudowa Niepołomic

Niepołomice podzielone są na 7 osiedli: Boryczów, Jazy, Podgrabie, Piaski, Śródmieście, Centrum, Zagrody i Zakościele. W obrębie administracyjnych osiedli znajdują się zwyczajowe jednostki urbanistyczne, niestanowiące jednak jednostek administracyjnych niższego rzędu. Są to zazwyczaj osiedla mieszkaniowe, np. Osiedle Robotnicze czy Osiedle na Wzgórzu, lub dawne osady, np. Chwalców.

Demografia

Liczba mieszkańców miasta aktualnie (31 grudnia 2022) wynosi 16 493 osoby, przy gęstości zaludnienia 601 osób/km². W ostatnich latach zauważalny jest stały wzrost liczby mieszkańców.


Klimat

Miasto znajduje się w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego przejściowego. Ma ono korzystne warunki klimatyczne dla sadownictwa i leśnictwa z powodu wysokiej sumy opadów i wysokiej średniej rocznej temperatury powietrza, wynoszącej 8,1 °C. Średnia temperatura lipca: 17,3 °C, natomiast średnia temperatura stycznia: −2,5 °C. Średnia liczba dni bezprzymrozkowych wynosi 169, zaś dni z przymrozkami 196. Wilgotność powietrzna waha się od 70% w maju do 90% w listopadzie i grudniu. Najbardziej deszczowym miesiącem jest lipiec, w którym pada przez średnio 12 dni, a średnia suma opadów wynosi 123,3 mm, zaś najsuchszym luty, w którym występuje około 10 dni deszczowych, zaś średnia suma opadów jest równa 23,7 mm. Średnia roczna ilość opadów to 700–750 mm.

Zanieczyszczenie środowiska

Według raportu Światowej Organizacji Zdrowia w 2016 roku Niepołomice zostały sklasyfikowane jako piętnaste najbardziej zanieczyszczone miasto Unii Europejskiej.

Zarys historyczny

Dokument z dekretem biskupa krakowskiego Bodzanty z 1360 r. w Muzeum na Zamku w Niepołomicach

O historycznej przeszłości miasta mówią stare kroniki Jana Długosza, Marcina Bielskiego i Bartosza Paprockiego, zapiski archiwalne, rachunki dworu królewskiego, dowody wizytacji krakowskich biskupów oraz historyczne zabytki – zamek królewski i kościół.

Początki Niepołomic sięgają czasów organizowania się Państwa Polskiego. Za pierwszych Piastów, gdy Kraków został siedzibą panujących książąt, sąsiadująca z nim Puszcza Niepołomicka, stała się ulubionym miejscem polowań. W XIV wieku ostatni z Piastów, król Kazimierz Wielki, wybudował w Niepołomicach zamek myśliwski nad Wisłą i wystawił gotycki kościół.

W okresie Jagiellonów przebudowany zamek niepołomicki stał się drugą po Wawelu siedzibą królewską i stąd Niepołomice w tym okresie swej historii nazywane są (przez Jana Długosza) drugą po Krakowie stolicą Polski.

Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 622 budynkach w Niepołomicach na obszarze 1899 hektarów mieszkały 4692 osoby, z czego 4122 (87,9%) było katolikami, 507 (10,8%) wyznawcami judaizmu, 12 (0,3%) grekokatolikami, a 50 (1,1%) innej religii lub wyznania, 4426 (94,3%) było polsko-, 152 (3,2%) niemiecko-, 3 (0,1%) rusko-, a 102 (2,2%) innojęzycznymi.

Od lat 20. XX w. do wybuchu II wojny światowej stacjonował w Niepołomicach 2 Dywizjon Pociągów Pancernych, jedna z dwóch jednostek tego typu w Polsce.

Od stycznia 1958 do lutego 2000 roku w Niepołomicach stacjonował 6 batalion desantowo-szturmowy.

Zabytki

Zamek Królewski w Niepołomicach Dziedziniec zamkowy Kościół w Niepołomicach pw. Dziesięciu Tysięcy Męczenników

Kultura i atrakcje Niepołomic

Muzeum Fonografii w Niepołomicach Eksponaty muzeum fonografii Orkiestra Dęta Niepołomice „Lira”

Komunikacja

Połączenia Niepołomic z Krakowem i Wieliczką realizowane są przez komunikację autobusową. 28 grudnia 2010 MPK Kraków uruchomiło linie autobusowe nr 211 do Chobot Leśniczówka, 221 do pętli Mały Płaszów oraz przyśpieszoną linię nr 301 (pierwotnie do pętli Dworzec Płaszów, ostatecznie wydłużoną do Nowego Kleparza). Od 16 września 1858 do Niepołomic kursował pociąg z Krakowa, jednak w 2005 linia kolejowa została całkowicie zlikwidowana decyzją ówczesnego burmistrza Stanisława Kracika. W mieście istniała stacja Niepołomice i przystanek Niepołomice Pasternik. Na terenie miasta znajduje się także nieczynny przystanek Podgrabie Wisła. W marcu 2023 podpisano umowę na budowę linii kolejowej Podgrabie Wisła (linia kolejowa 95 Kraków Mydlniki - Podłęże) – Niepołomice. Pociągi będą się zatrzymywać na trzech nowych przystankach: Niepołomice MAN, Niepołomice Boryczów i Niepołomice. Budowa ma się zakończyć do 2029 roku. W chwili obecnej najbliższe czynne stacje kolejowe znajdują się w Staniątkach i Podłężu na linii Tarnów – Kraków. Po wale wiślanym na terenie miasta poprowadzona jest Wiślana Trasa Rowerowa (WTR) przeznaczona dla ruchu rowerowego w kierunku Krakowa oraz Szczucina.

Sport

Wspólnoty wyznaniowe

Sala Królestwa Świadków Jehowy, ul. Zacisze 6

Współpraca międzynarodowa

Pomnik Kazimierza Wielkiego

Miasta partnerskie:

Zobacz też

Przypisy

  1. Baza Demografia.
  2. a b Tablice bilansowe - Stan, ruch naturalny oraz migracje ludności / 00PA - Stan, ruch naturalny i wędrówkowy ludności w roku 2022 według podziału administracyjnego , GUS - Baza Demografia   (pol.).
  3. Odległość między miastami , odległości.pl  .
  4. a b A. Siwek, A. Siwek, Kronika Niepołomic, Niepołomice 2005.
  5. Dane z Google Maps.
  6. Niepołomice tygrysem ekonomicznym Małopolski? Czy miejscem, gdzie nie myśli się o mieszkańcach  .
  7. , w oparciu o dane GUS.
  8. Studium uwarunkowań przestrzennych i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Niepołomice.
  9. Przerażający raport ws. jakości powietrza. Polskie miasta na czele listy. 2016-05-14.
  10. Strona internetowa poświęcona Puszczy Niepołomickiej.
  11. Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XII. Galizien. Wien: 1907.brak strony w książce
  12. Oficjalna strona internetowa Małopolskiego Centrum Dźwięku i Słowa.
  13. B.B. Panaś B.B., Festiwal Dawnej Muzyki i Kultury, „Panorama Powiatu Wielickiego”, Miesięcznik Mieszkańców, lipiec 2002, s. 22-23 .
  14. Pola Chwały , Fundacja Pola Chwały  .
  15. MaciejM. Skowronek MaciejM., Pola Chwały w Niepołomicach w ten weekend , Radio Kraków, 22 września 2017  .
  16. Orkiestra Dęta Niepołomice
  17. www.kmk.krakow.pl - linie autobusowe , kmk.krakow.pl  .
  18. Dzięki Kolei Plus szybko i wygodnie dojedziemy koleją z Niepołomic i Olkusza do Krakowa - PKP Polskie Linie Kolejowe S.A , plk-sa.pl   (pol.).
  19. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org  .
  20. EdwardE. Świderek EdwardE., Historia zboru w Niepołomicach, „Na Straży”, Na Straży, kwiecień 2009 .brak strony (czasopismo)
  21. Strona internetowa miasta i gminy , niepolomice.eu  ..

Linki zewnętrzne

Niepołomice
Części miasta wg TERYT
Osiedla administracyjne
Inne obszary

Herb Niepołomic

Gmina Niepołomice
Miasta
Wsie
Integralne
części wsi
Inne

Powiat wielicki
Miasta
Gminy miejsko-wiejskie
Gminy wiejskie

Herb powiatu wielickiego

Powiat bocheński (1920–1975)
Przynależność wojewódzka
Miasta / Prawa miejskie (1920–34 )
Miasteczka (1920–34)
Gminy miejskie (1920–75)
Gminy wiejskie zbiorowe
(1934–54 i 1973–75)
Gromady
(1954–72)
  1. a b 1976–82 gmina Nowy Wiśnicz-Lipnica
  2. 1977–94 gmina Żegocina
  3. 1973–76 gmina Nowy Wiśnicz
Powiat krakowski (1920–1975) (► GG)
Przynależność wojewódzka
Miasta / Prawa miejskie (1920–34 )
Miasteczka (1920–34)
Gminy miejskie (1920–39, 1945–75)
Gminy wiejskie zbiorowe
(1934–39, 1945–54 i 1973–75)
Gromady
(1954–72)
Gminy (1939–45)
Miejskie
Wiejskie
  1. Kursywą opisano gminy utworzone przez władze hitlerowskie.
Miasta województwa małopolskiego
Miasta na prawach powiatu
Miasta powiatowe
Miasta gminne

Herb województwa małopolskiego

Kontrola autorytatywna (miasto):Encyklopedia internetowa: